Psychoterapia a szarlataństwo

Powyższe wywody wskazują jasno, jak niebezpiecznie bliska jest granica mię­dzy naukową psychoterapią i szarlatańskim oszustwem. Dlatego żadną miarą nie można się zgodzić z zaleceniem niektórych poważnych autorów (np. Miiller-Kegemann, 1961), aby jako vehiculum psychotherapeuticum używać wody destylowanej. Jest to nieuczciwe, niepoważne i ryzykowne. Gdyby chory przy­padkiem dowiedział się, że mu wstrzykiwano wodę destylowaną, lekarz byłby skompromitowany, a chory straciłby na zawsze zaufanie do psychoterapii. Szkodliwość takiego ?placebo” polega ponadto na tym, że tracimy sposobność zastosowania choremu leków rzeczywiście pożytecznych, których skuteczność wzmacniamy i potęgujemy swoim wpływem sugestywnym. Rozsądni chorzy czasem zdają sobie sprawę i rozumieją, że środki farmakologiczne nie są wszystkim; chętnie i świadomie poddają się skojarzonemu z lekami wpływo­wi sugestii. Lekarz nie jest wówczas winny tej nader przykrej sytuacji upodabnia­jącej go do jarmarcznego szalbierza. Obowiązuje dlatego zasada, że leki uży­wane do przekazania choremu sugestii ukrytej muszą być dobrane rozsądnie i zgodnie ze wskazaniami lekarsko-farmakologicznymi. Tabletek placebo wolno używać tylko do doświadczeń klinicznych, nigdy jako leku. Zresztą jako dobry dowcip zanotować należy, że nie brakło głosów domagających się oficjalnego wprowadzenia do lekospisu tabletek placebo. Zdarzyło się też, że gdy do uszu chorych doszła wiadomość, że lekiem, który im tak skutecznie pomógł, były właśnie tabletki placebo, domagali się w dalszym ciągu zapisywania im tego ich zdaniem cennego leku. Słyszałem nawet o przypadku nałogowego zaży­wania tabletek placebo. Nałóg ten należałoby nazwać placebomanią.

Tabletki placebo są oczywiście chemicznie obojętne i trzeba liczyć tylko na uleganie sugestii przez chorego. Ale niewiele od tej zasady odbiegają leki, które wprawdzie są chemicznie aktywne i mogą nie być szkodliwe, ale mimo to nie mają żadnej obiektywnej wartości. Działa tutaj tajemnicza uczona nazwa, działa sugestia spływająca na chorego (a także i na lekarza leczącego) dzięki reklamie. Jeżeli lekarz zapisuje choremu jakikolwiek lek, w którego skutecz­ność wierzy, to w porządku. Ale gorzej, jeżeli lekarz wie, że lek ten nie ma żadnej wartości, a mimo to choremu go zapisuje albo ul aliquid fieii videatur (aby wydawało się, że coś się dzieje), albo świadomie wykorzystując jego zaufanie. Pobudką takiego działania bywa chęć zysku. Są lekarze, którzy roz­myślnie zapisują chorym leki produkcji zagranicznej. Albo wierzą w wyższość zagranicznego przemysłu farmaceutycznego, albo działają ze snobizmu. W każ­dym razie postępowanie to jest pożałowania godne, gdyż podrywa zaufanie ludności do krajowego przemysłu i przyczynia się do niepotrzebnego wydawa­nia dewiz. Lekarz usiłuje w ten sposób zaimponować pacjentom swoją uczonością. Jest to pożałowania godne. W przypadkach takich innym lekarzom nie pozostaje nic innego, jak tylko wyjaśnić choremu, że tofranil i imipramina to jedno i to samo. Ogromnym ułatwieniem dla takich niepoważnych sposo­bów jest niebywała mnogość synonimów na oznaczenie jednego i tego samego leku.

Both comments and pings are currently closed.

Comments are closed.